Tek Kişilik Yemek Yapmak ve Porsiyon Ayarı
Tek kişilik yemek yapmanın en büyük zorluğu pişirmek değil, ölçü tutturmaktır. Tarifler genelde dört kişilik yazılır. Sonuç: yarısı buzdolabında bekleyen tencereler, çöpe giden yarım demet maydanoz, üç gün üst üste aynı yemek.
Çözüm basit bir alışkanlık setinden geçiyor: ölçüyü küçültmek, malzemeyi çok amaçlı seçmek ve fazlasını doğru şekilde dondurmak. Aşağıdaki adımları sırayla uygularsanız hem israf azalır hem de her akşam sıfırdan yemek yapma baskısı ortadan kalkar.
Tek kişilik porsiyon aslında ne kadar?
Gözünüz alışana kadar kaba bir referans işinizi görür. Çiğ ağırlıklardır:
| Malzeme | Tek kişilik çiğ miktar | Not |
|---|---|---|
| Pirinç / bulgur | 60-70 g (yarım çay bardağı) | Pişince 2-2,5 katına çıkar |
| Makarna | 80-100 g | Sos ağırsa 80 g yeter |
| Kırmızı et / tavuk | 120-150 g | Kemikli tavukta 200 g |
| Kuru baklagil | 60 g | Islatınca hacmi ikiye katlanır |
| Sulu yemek sebzesi | 200-250 g | Tek tabak sulu yemek |
| Yeşil salata | 50-60 g | İki dolu avuç |
Adım adım: tarifi tek kişiye indirmek
- Tarifin kaç kişilik olduğunu bulun. Yazmıyorsa ana malzemeye bakın. 500 g kıyma varsa tarif 4 kişiliktir. 1 kg sebze varsa 4-5 kişiliktir.
- Bölme katsayısını belirleyin. Dörde bölmek yerine ikiye bölün. Tek kişilik yemek tarifleri için en pratik yol, iki porsiyon pişirip birini ertesi güne bırakmaktır. Çok küçük miktarlar tencerede tutmaz, dibi yakar.
- Ana malzemeleri düz bölün. Et, sebze, tahıl, sıvı: hepsi aynı oranda küçülür. Burada gram ve bardak çevrimlerini bilmek işi hızlandırır; ölçü birimleri konusunda kafanız karışıyorsa çevrim tablosuna bakma alışkanlığı edinin.
- Baharatı düz bölmeyin. Tuz ve baharatta yarıya inmek yerine biraz fazla bırakın, pişerken tadın. Küçük hacimde tuz daha hızlı baskın olur; azdan çoğa gitmek her zaman güvenlidir.
- Bölünemeyen malzemeye kural koyun. Bir yumurta, bir soğan, bir diş sarımsak bölünmez. Yumurta gereken tariflerde yarım yumurtayı çırpıp yarısını kullanın, kalanı omlete katın. Yarım soğanı kesik yüzü aşağı gelecek şekilde kapaklı kutuda 2-3 gün saklayın.
- Tencereyi küçültün. Bu adım en çok atlananıdır. İki porsiyon yemek 22 cm tencerede yayılır, suyu uçar, dibi tutar. 16-18 cm çaplı bir tencere ve 20 cm bir tava tek kişilik mutfağın belkemiğidir.
- Pişirme süresini kısaltın, ısıyı düşürün. Az malzeme daha çabuk pişer. Sulu yemeklerde süreyi yaklaşık üçte bir kısaltın, kontrol ederek ilerleyin. Fırında ise sıcaklık aynı kalır, süre kısalır.
- Sıvıyı en sona bırakın. Yarıya indirilmiş tarifte su/suyu göz kararı ekleyin. Malzemenin üzerini bir parmak geçmesi yeterli. Eksikse ekleyebilirsiniz; fazlası tadı sulandırır.
Bir kere pişir, üç kere ye: porsiyonluk dondurma
- Doğru anda ayırın. Yemeği tabağa koymadan önce porsiyonu ayırın. Masaya gelen tencereden artan yemek daha kısa ömürlüdür.
- Hızlı soğutun. Sıcak yemeği doğrudan dondurucuya koymayın. Geniş bir kaba yayın, oda sıcaklığına yaklaşınca kapatın. Bir saati geçirmeyin.
- Tek porsiyonluk kapları kullanın. 400-500 ml kutular idealdir. Kilitli poşetlere düz yatırıp dondurmak yer kazandırır, ayrıca daha hızlı çözülür.
- Etiketleyin. İçerik ve tarih. Etiketsiz dondurulan her şey üç ay sonra "bir şey" olur ve çöpe gider.
- Neyin donduğunu bilin. Sulu yemekler, çorbalar, kıymalı soslar, haşlanmış baklagiller, pişmiş tavuk, ekmek, doğranmış soğan ve biber çok iyi donar. Pilav donar ama tanesi biraz yumuşar. Patates ağırlıklı sulu yemekler, süt-krema bazlı soslar, çiğ salatalık-marul ve haşlanmış yumurta iyi sonuç vermez.
- Çözdürmeyi bir gün önce planlayın. Akşam yemeğini sabah dolabın alt rafına alın. Acele varsa kapağı kapalı tencerede kısık ateşte, birkaç kaşık su ekleyerek ısıtın.
- Bir kez çözdürdüğünüzü tekrar dondurmayın. Bu yüzden en baştan küçük kaplara paylaştırmak önemlidir.
İsrafı azaltan alışveriş refleksleri
- Haftada üç yemek planlayın, yediye çalışmayın. Gerçekçi plan tutar.
- Aynı malzemeyi iki farklı yemekte kullanın: bir tavuk göğsünden bir gün tavada dilim, ertesi gün makarna sosu.
- Açıkta satılan reyonu tercih edin. Üç domates, bir havuç, yüz gram kıyma alabilirsiniz.
- Dondurucuyu kiler gibi kullanın. Maydanoz, dereotu ve yeşil soğanı doğrayıp dondurun.
- Uzun ömürlü temeller stoklayın: bulgur, mercimek, makarna, salça, konserve domates, zeytinyağı. Kilerde bulunması gerekenler mantığı tek kişilik mutfakta daha da kritiktir.
- Yarım kalan sebzeleri bir kutuda toplayın. Hafta sonu hepsi bir çorba ya da menemen olur.